Uplift Oneself by Oneself

उद्धरेदात्मनात्मानम् = उद्धरेत् आत्मना आत्मानम् = One should uplift oneself by oneself.

Ever since it became clear that गीता is so long, because अर्जुन prayed that he be told what will be परं श्रेयः for him,  I have been obsessed of what I can learn from गीता for परं श्रेयः for myself too.

It is clear that first of all, my mind and character ought to be cleansed of vices. Of course, it cannot be a one-time cleansing. I need to be doing constant self-checking. It would be good, if there can be a ready checklist. For a checklist of vices, there is often the mention of six enemies षड्रिपवः as are mentioned in

  • दम्भो दर्पोsभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च | अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम् (16’4)
  • or also in अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः | मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोभ्यसूयकाः (16’18)
  • or also in अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् | विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते (18’53).

But I am getting to think that only षड्रिपवः do not make a complete checklist of all vices. For example one सुभाषितम् says आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महारिपुः. As is obvious आलस्यम् is not among षड्रिपवः.

Actually the characteristics which make तामसः कर्ता as also राजसः कर्ता, these also appeal to be list of vices only.

  • रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोsशुचिः | हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः (18’27)
  • अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठोsनैष्कृतिकोsलसः | विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते (18’28).

Let me see what list I get by understanding these verses.

(1) दम्भो दर्पोsभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च | अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम् (16’4) पदच्छेदैः – दम्भः दर्पः अभिमानः क्रोधः पारुष्यम् एव च | अज्ञानम् च अभिजातस्य पार्थ सम्पदम् आसुरीम् || अन्वयः – पार्थ, आसुरीम् सम्पदम् अभिजातस्य दम्भः दर्पः अभिमानः क्रोधः पारुष्यम् एव च अज्ञानम् च (भवति)

  • आसुरी – आसुर a. (-री f.) [असुरस्येदं अण् opp. दैव] 1 Belonging to Asuras. -2 Belonging to evil spirits; आसुरी माया, आसुरी रात्रिः &c. -3 Infernal, demoniacal; आसुरं भावमाश्रितः Bg.7.15 (for a full exposition of what constitutes आसुर conduct, see Bg.16.7-24).
  • अभिजात – 1 (a) Born to or for (b) Produced all around. (c) Born in consequence of. -2 Inbred, inborn. -3 Born, produced
  • दम्भः – [दम्भ्-घञ्] 1 Deceit, fraud, trickery
  • दर्पः – [दृप् भावे घञ् कर्तरि अच् वा] 1 Pride, arrogance, insolence, haughtiness
  • अभिमानः – 1 Pride (in a good sense), self-respect, honourable or worthy feeling -2 Self- conceit, pride, arrogance, haughtiness, egotism, high- opinion of oneself
  • क्रोधः – [क्रुध्-भावे घञ्] 1 Anger, wrath
  • पारुष्यम् [परुषस्य भावः ष्यञ्] 1 Roughness, ruggedness, hardness. -2 Harshness, cruelty, unkindness (as of disposition). -3 Abusive language, abuse, reproach, scurrilous language, insult; Bg.16.4; Y.2.12,72; हिंसा तदभिमानेन दण्ड्यपारुष्ययोर्यथा । वैषम्यमिह भूतानां ममाहमिति पार्थिव ॥ Bhāg.7.1.23. -4 Violence (in word or deed)
    • परुष a. [पॄ-उषन्] 1 Hard, rough, rugged, stiff (opp. मृदु or श्लक्ष्ण) -2 Harsh, abusive, severe, unkind, cruel, stern (as words)

(2) अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् | विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते (18’53) पदच्छेदैः – अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् | विमुच्य निर्ममः शान्तः ब्रह्मभूयाय कल्पते अन्वयः – (यः) अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् विमुच्य निर्ममः शान्तः (च) (सः) ब्रह्मभूयाय कल्पते |

  • अहङ्कारम् –  अहंकारः 1 egotism, sense of self, self-love considered as an अविद्या or spiritual ignorance in Vedānta Phil. Note, this explains what is mentioned as अज्ञानम् in 16’4.
  • बलम् – बलं वासनाविषयप्राप्त्यनुकूलो यत्नः Forceful action towards getting one’s desires.
  • कामम् – कामः desire, often of sensual enjoyments
  • परिग्रहम् – detailed study of this is at the given link.
  • निर्ममः (निर्गतं ममत्वं यस्मात् सः) – a. 1 free from all connections with the outer world, who has renounced all worldly ties
  • शान्तः – [शम्-क्त] 1 Appeased, allayed, calmed, satisfied, pacified
  • ब्रह्मभूयाय – ब्रह्मभूयम् identity with Brahma, absorption or dissolution into Brahma, final emancipation
  • कल्पते – कॢप् । भ्वा० सेट् आ० । कृपूँ॒ साम॑र्थ्ये 1 Ā. (कल्पते, चक्लृपे, अक्लृपत्, अक्लृप्त, अकल्पिष्ट; कल्पि- ष्यते; कल्प्स्यति-ते, कल्पितुम्, कल्प्तुम्, क्लृप्त) 1 To be fit or adequate for result in, bring about, accomplish, produce, tend to
  • (यः) अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् विमुच्य निर्ममः शान्तः (च) (सः) ब्रह्मभूयाय कल्पते = After giving up ego, forcefulness, arrogance, sensual desires, wrath, accepting gratifications, one, who has transcended all thoughts of “I, me, mine” and is at peace, merits identity with Brahma.

(3) रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोsशुचिः | हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः (18’27) पदच्छेदैः – रागी कर्मफलप्रेप्सुः लुब्धः हिंसात्मकः अशुचिः | हर्षशोक-अन्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः अन्वयः – रागी कर्मफलप्रेप्सुः लुब्धः हिंसात्मकः अशुचिः हर्षशोक-अन्वितः कर्ता राजसः (इति) परिकीर्तितः (अस्ति) |

  • रागी
  • कर्मफलप्रेप्सुः
  • लुब्धः
  • हिंसात्मकः
  • अशुचिः
  • हर्षशोक-अन्वितः
  • कर्ता
  • राजसः
  • परिकीर्तितः

(4) अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठोsनैष्कृतिकोsलसः | विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते (18’28) पदच्छेदैः – अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठः अनैष्कृतिकः अलसः | [Note “शठोsनैष्कृतिकोsलसः” has been deciphered as “शठः अनैष्कृतिकः अलसः” by स्वामी रामसुखदास whereas I find only the word नैष्कृतिकः in Critical word-index by रावबहादुर प्रह्लाद दिवाणजी. Hence, “शठः नैष्कृतिकः अलसः” according to him.] विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामसः उच्यते अन्वयः – अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठः अनैष्कृतिकः/नैष्कृतिकः अलसः विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामसः उच्यते

  • अयुक्तः – Since युक्तः = Fit, proper, right, suitable, अयुक्तः = unfit, improper, wrong, unsuitable
  • प्राकृतः – Uncultivated, vulgar, unrefined, illiterate
  • स्तब्धः – Paralysed, senseless, stupefied, benumbed, Obstinate, stubborn, hard-hearted, stern
  • शठः – Crafty, deceitful, fraudulent. dis- honest, perfidious. Wicked, depraved. A rogue, cheat, knave, swindler
  • अनैष्कृतिकः/नैष्कृतिकः – स्वामी रामसुखदास in his book published by गीताप्रेस, गोरखपुर gives meaning of अनैष्कृतिकः as ungrateful. रावबहादुर प्रह्लाद दिवाणजी gives नैष्कृतिकः = one, who cuts off interest of others. In Apte’s dictionary I could find neither अनैष्कृतिकः nor नैष्कृतिकः
  • अलसः – [न लसति व्याप्रियते, लस्-अच्] 1 Inactive, without energy, lazy, idle, indolent
  • विषादी – विषादिन् = Dejected, dismayed, sad, disconsolate
  • दीर्घसूत्री – working slowly, slow, dilatory, procrastinating
  • तामसः – A malignant person, an incendiary, a villain
  • उच्यते – वच् – . 2 P. (Ā. also in non-conjugational tenses; in conjugational tenses it is said to be defective in the third person plural by some authorities, or in the whole plural by others; वक्ति, उवाच, अवोचत्, वक्ष्यति, वक्तुम्, उक्त) 1 To say, speak

So, from these four verses, I have following checklist of vices.

  • दम्भः, दर्पः, अभिमानः, क्रोधः, पारुष्यम्, अज्ञानम् in 16’4
  • अहङ्कारः, बलम्, दर्पः, कामः, क्रोधः, परिग्रहः in 18’53
  • रागः कर्मफलापेक्षा, लोभः, हिंसात्मकता, अशुचिता, हर्षशोकान्वितता in 18’27
  • अयुक्तता, प्राकृतता, स्तब्धता, शाठ्यम्, अनैष्कृतिकता/नैष्कृतिकता, आलस्यम्, विषादः, दीर्घसूत्रता in 18’28

Of course there are repetitions or overlaps due to synonymity. Hence the list without repetitions or overlaps should be

  1. दम्भः (16’4)
  2. दर्पः (16’4), (18’53)
  3. अभिमानः (16’4),
  4. अहङ्कारः (18’53)
  5. क्रोधः (16’4), (18’53)
  6. पारुष्यम् (16’4) बलम् (18’53) हिंसात्मकता (18’27) are fairly synonymous
  7. परिग्रहः (18’53)
  8. कामः (18’53) रागः (18’27) लोभः (18’27) are fairly synonymous.
  9. कर्मफलापेक्षा (18’27)
  10. अशुचिता (18’27)
  11. हर्षशोकान्वितता (18’27) विषादः (18’28) are fairly synonymous.
  12. अयुक्तता  (18’28)
  13. प्राकृतता  (18’28)
  14. स्तब्धता  (18’28)
  15. शाठ्यम्  (18’28)
  16. अनैष्कृतिकता/नैष्कृतिकता  (18’28)
  17. आलस्यम्   (18’28)
  18. दीर्घसूत्रता (18’28)

(5) In Apte’s dictionary, when detailing the word आसुरी it is mentioned “.. for a full exposition of what constitutes आसुर conduct, see Bg.16.7-24”. It would become a meticulous exercise to list vices inherent in these 18 verses.

  1. आसुराः जनाः प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च न विदुः (16’7)
  2. न शौचं (विदुः) (16’7)
  3. न आचारः (विदुः) (16’7)
  4. न तेषु सत्यं विद्यते (16’7)
  5. जगत् असत्यम् अप्रतिष्ठम् अनीश्वरम् अपरस्परसम्भूतम् आहुः (16’8)
  6. (जगत्) कामहैतुकम् (आहुः) (16’8)
  7. नष्टात्मानः अल्पबुद्धयः (16’9)
  8. जगतः अहिताः (जगतः) क्षयाय उग्रकर्माणः प्रभवन्ति (16’9)
  9. दुष्पूरं कामम् आश्रित्य (16’10)
  10. दम्भ-मान-मद-अन्विताः (16’10)
  11. मोहात् गृहीत्वा असद्ग्राहान् (16’10)
  12. अशुचिव्रताः प्रवर्तन्ते (16’10)
  13. अपरिमेयां प्रलयान्तां चिन्ताम् उपाश्रिताः (16’11)
  14. कामोपभोगपरमाः (16’11)
  15. आशापाशशतैः बद्धाः कामक्रोधपरायणाः कामभोगार्थम् अन्यायेन अर्थसञ्चयान् ईहन्ते (16’12)
  16. इदमद्य मया लब्धम् इमं प्राप्स्ये मनोरथम्, इदम् अस्ति पुनः इदम् धनम् अपि मे भविष्यति (16’13)
  17. असौ मया हतः शत्रुः अपरान् अपि च हनिष्ये (16’14)
  18. ईश्वरः अहम् अहं भोगी सिद्धः अहम् बलवान् (अहम्) सुखी (अहम्) (16’15)
  19. आढ्यः (अहम्) अभिजनवान् अस्मि कः अन्यः मम सदृशः अस्ति (16’16) [Note आढ्य a. [आ-ध्यै-क पृषो˚ Tv.] 1 Rich, wealthy]
  20. यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्ये इति अज्ञानविमोहिताः (16’16) अनेकचित्तविभ्रान्ताः मोहजालसमावृताः कामभोगेषु प्रसक्ताः (16’17)
  21. आत्मसंभाविताः स्तब्धाः धनमानमदान्विताः (16’18)
  22. दम्भेन अविधिपूर्वकम् नामयज्ञैः यजन्ते (16’18)
  23. अहङ्कारम् संश्रिताः (16’19)
  24. बलम् (संश्रिताः) (16’19)
  25. दर्पम् (संश्रिताः) (16’19)
  26. कामम् (संश्रिताः) (16’19)
  27. क्रोधम् (संश्रिताः) (16’19)
  28. माम् आत्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तः अभ्यसूयकाः (16’19)
  29. यः शास्त्रविधिम् उत्सृज्य कामकारतः वर्तते (16’23)

There seems to be quite some overlap or repetitiveness even within this list of 29 phrases.

(6) Just as कर्ता has been detailed as सात्विकः, राजसः, तामसः, many aspects of human character such as आहार, यज्ञ, तप, दान, (in 17th) and ज्ञान, कर्म, बुद्धिः, धृतिः, सुखम्  are detailed by their सात्विक, राजस, तामस variations. Obviously, while सात्विक variations are virtuous, राजस and तामस variations are vices. Since vices are antonymous to virtues, one can chart out vices and virtues as antonyms. There are good lists of virtues in 12’13 to 12’19 also in 13’7 to 13’11 again in 16’1 to 16’3 and in 17’14 to 17’16 and in 18’42 to 18’44. I think it would be a good idea to set the antonymous राजस and तामस variations words/phrases of vices against respective सात्विक words/phrases of virtues.

  1. अमानित्वम् (13’7) नातिमानिता (16’3) <> अभिमानः (16’4)
  2. अदम्भित्वम् (13’7) <> दम्भः (16’4) [दम्भ्-घञ्] 1 Deceit, fraud, trickery; Ms.4.163. -2 Religious hypocrisy; Bg.16.4. -3 Arrogance. pride, ostentation. -4 Sin, wickedness.
  3. अहिंसा (13’7), (16’2), (17’14) <> पारुष्यम् (16’4) बलम् (16’19), (18’53) हिंसात्मकता (18’27)
  4. क्षमी (12’13) क्षान्तिः (13’7), (18’42) क्षमा (16’3) <> दर्पः (16’4), (16’19), (18’53)
  5. आर्जवम् (13’7), (16’1), (17’14), (18’42) <> दर्पः (16’4), (16’19), (18’53)
  6. आचार्योपासनम् (13’7) देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनम् (17’14)
  7. शुचिः (12’16) शौचम् (13’7), (16’3), (17’14), (18’42) <> अशुचिता (18’27)
  8. दृढनिश्चयः (12’14) स्थिरमतिः (12’19) स्थैर्यम् (13’7) शान्तिः (16’2) शमः (18’42)
  9. यतात्मा (12’14) आत्मविनिग्रहः (13’7), (17’16)
  10. अनपेक्षः (12’16) इन्द्रियार्थेषु वैराग्यम् (13’8), ब्रह्मचर्यम् (17’14)
  11. निरहङ्कारः (12’13) अनहङ्कारः (13’8) <> अहङ्कारः (16’19), (18’53)
  12. गतव्यथः (12’16) जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम् (13’8)
  13. सर्वारम्भपरित्यागी (12’16) निर्ममः (12’13) अनिकेतः (12’19) असक्तिः (13’9) अलोलुप्त्वम् (16’2)
  14. उदासीनः (12’16) अनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु (13’9)
  15. समदुःखसुखः (12’13) हर्षामर्षभयोद्वेगैः मुक्तः (12’15) यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति शुभाशुभपरित्यागी समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः (12’17) तुल्यनिंदास्तुतिः (12’18) नित्यं समचित्तत्वम् इष्टानिष्टोपपत्तिषु (13’9) <> हर्षशोकान्वितता (18’27) विषादः (18’28)
  16. अनन्ययोगेन अव्यभिचारिणी भक्तिः (13’10) आस्तिक्यम् (18’42) ईश्वरभावः (18’43)
  17. विविक्तदेशसेवित्वम् (13’10) मौनम् (17’16)
  18. जनसंसदि अरतिः (13’10)
  19. अध्यात्मज्ञाननित्यत्वम् (13’11) तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् (13’11) ज्ञानयोगः (16’1) ज्ञानविज्ञानम् (18’42) – येन ज्ञानेन (मनुजः) सर्वभूतेषु एकं अव्ययम् भावं ईक्षते तज्ज्ञानं सात्त्विकम् (18’20) <> येन ज्ञानेन (मनुजः) सर्वभूतेषु पृथग्विधान् नानाभावान् पृथक्त्वेन वेत्ति तद्राजसम् (19’21) यत् एकस्मिन् कार्ये कृत्स्नवत् सक्तम् अहैतुकम् अतत्त्वार्थवत् अल्पम् तत्तामसम् (18’21)
  20. बुद्धिः – व्यवसायात्मिका एका (2’41) या प्रवृत्तिं निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये बन्धं मोक्षं च वेत्ति सा सात्त्विकी (18’30) <> अव्यवसायिनां बुद्धयः बहुशाखाः अनन्ताः च (2’41) यया बुद्ध्या मनुजः अधर्मं धर्मं च कार्यं च अकार्यं च अयथावत् प्रजानाति सा राजसी (18’31) यया तमसावृतया बुद्ध्या मनुजः अधर्मं धर्ममिति सर्वार्थान् विपरीतान् च मन्यते सा तामसी (18’32)
  21. श्रद्धा – मय्यर्पितमनोबुद्धिः (12’14) यजन्ते सात्त्विका देवान् (17’4) <> यक्षरक्षांसि राजसाः (17’4) प्रेतान्भूतगणांश्चैव यजन्ते तामसा जनाः (17’4)
  22. अभयम् (16’1) युद्धे अपलायनम् (18’43)
  23. सत्त्वसंशुद्धिः (16’1) भावसंशुद्धिः (17’16) <> क्लैब्यम् (2’3) किल्बिषम् (18’47)
  24. दक्षः (12’16) व्यवस्थितिः (16’1) अकल्कता Honesty, integrity अकल्मषम् (6’27) <>
  25. कर्म – यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् (18’5) नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् | अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्विकमुच्यते (18’23) <> यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः | क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् (18’24) अनुबन्धं क्षयं हिंसामनवेक्ष्य च पौरुषम् | मोहादारभ्यते कर्म यत्तामसमुच्यते (18’25)
  26. दानम् (16’1), (18’43) – यदनुपकारिणे दातव्यमिति देशे काले पात्रे च दीयते तत्सात्त्विकम् (17’20) <> प्रत्युपकारार्थं वा फलमुद्दिश्य परिक्लिष्टम् दीयते तद्राजसम् (17’21) अदेशकाले अपात्रेभ्यः च यत् असत्कृतम् अवज्ञातं तत्तामसम् (17’22)
  27. दमः (16’1), (18’42)
  28. यज्ञः (16’1) – यजन्ते सात्त्विका देवान् (17’4) अफलाकाङ्क्षिभिः यष्टव्यमेव इति मनः समाधाय इज्यते सः सात्त्विकः (17’11) <> यक्षरक्षांसि राजसाः (17’4) प्रेतान्भूतगणांश्चैव यजन्ते तामसा जनाः (17’4) फलमभिसंधाय दम्भार्थमपि इज्यते सः राजसः (17’12) विधिहीनम् असृष्टान्नम् मन्त्रहीनम् अदक्षिणम् श्रद्धाविरहितम् इज्यते सः तामसः (17’13)
  29. स्वाध्यायः (16’1) स्वाध्यायाभ्यसनम् (17’15), कृषिगोरक्षवाणिज्यम् (18’44)
  30. तपः (16’1), (18’42) – अफलाकाङ्क्षि सात्त्विकम् (17’17) <> सत्कारमानपूजार्थम् दम्भेन च चलम् अधृवम् राजसं तपः (17’18) मूढग्राहेण आत्मनः पीडया वा परस्य उत्सादनार्थम् तामसं तपः (17’19)
  31. सत्यम् (16’2), (17’15) <> न तेषु (असुरेषु) सत्यं विद्यते (16’7) असुराः जगत् असत्यम् अप्रतिष्ठम् अनीश्वरम् अपरस्परसम्भूतम् आहुः (16’8)
  32. अक्रोधः (16’2) <> क्रोधः (16’4), (16’19), (18’53)
  33. त्यागः (16’2) यन्नियतं कर्म कार्यमित्येव सङ्गं फलं च त्यक्त्वा क्रियते सः सात्त्विकः (18’9) <> परिग्रहः (18’53) नियतस्य कर्मणः संन्यासः मोहात्तस्य परित्यागः तामसः त्यागः (18’7) यत्कर्म (मनुजः) दुःखमित्येव कायक्लेशभयात्त्यजेत् सः राजसः त्यागः (18’8)
  34. अपैशुनम् (16’2) <> पैशुनम्/न्यम् [पिशुनस्य भावः अण् ष्यञ् वा] 1 Back-biting, slandering, talebearing, calumny
  35. अद्वेष्टा सर्वभूतानाम् मैत्रः करुणः (12’13) भूतेषु दया (16’2) <> पारुष्यम् (16’4) बलम् (18’53) हिंसात्मकता (18’27)
  36. सौम्यत्वम् (17’16) मार्दवम् (16’2) अनुद्वेगकरं प्रियहितम् वाक्यम् (17’15), <> दर्पः (16’4), (16’19), (18’53) पारुष्यम् (16’4) बलम् (16’19) (18’53) हिंसात्मकता (18’27)
  37. ह्रीः (16’2) [Note ह्री f. 1 Shame -2 Bashfulness, modesty] परिचर्यात्मकं कर्म (18’44) <> दर्पः (16’19), 18’53)
  38. अचापलम् (16’2) <> दीर्घसूत्रता (18’28) शाठ्यम् {[शठस्य भावः ष्यञ्] (a) Dishonesty, perfidy, guile; trickery, fraud, villainy} (18’28)
  39. तेजः (16’3), (18’43)
  40. धृतिः (16’3), (18’43) यया अव्यभिचारिण्या धृत्या (मनुजः) मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः योगेन धारयते सा धृतिः सात्त्विकी (18’32) <> यया धृत्या (मनुजः) धर्मकामार्थान् धारयते या च प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी सा राजसी धृतिः (18’33) यया धृत्या स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च न विमुञ्चति सा दुर्मेधा धृतिः तामसी (18’34)
  41. अद्रोहः (16’3) <> द्रोहः [द्रुह् भावे-घञ्] 1 Plotting against, seeking to hurt or assail, injury, mischief, malice मित्रद्रोहे च पातकम् Bg.1.38; Ms.2.161;7.48; 9.17. -2 Treachery, perfidy
  42. शौर्यम् (18’43)
  43. दाक्ष्यम् (18’43) <> (अदक्षिणम्) (17’13) अनार्यजुष्टम् (2’2)
  44. सततं सन्तुष्टः (12’14) संतुष्टो येन केनचित् (12’19) मनःप्रसादः (17’16) <> विषादी (18’29)
  45. आहारः – आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धिनः | रस्याः स्निग्धाः स्थिराः हृद्याः (17’8) <> कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरुक्षविदाहिनः (17’9) यातयामं गतरसं पूति पर्युषितम् उच्छिष्टम् अमेध्यम् भोजनम् (17’10)

That makes a good checklist both for being free of vices and for cultivating virtuous conduct.

That should become a good way to uplift oneself by oneself, in one’s own eyes, so that there will never be any guilt in one’s own conscience. Often the public may or may not know of your guilt, but your conscience does know, right ? – उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् |

शुभमस्तु !

-o-O-o-

Verses referred to – 2’2, 2’3, 2’41, (12’13 to 12’19), (13’7 to 13’11), (16’1 to 16’23), 17’4, (17’8 to 17’22), (18’7 to 18’9), (18’20 to 18’28), (18’23 to 18’25), (18’30 to 18’35) (18’47) Total 76.

Advertisements

2 thoughts on “Uplift Oneself by Oneself

  1. Great list! Excellent analysis, great insight and lovely collation of all vices and virtues listed in the Gita. Thank you so very much!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s